Gmina Gryfice

Gmina Gryfice

Gmina Gryfice

*
Polish English French German Italian Russian 
Dzisiaj jest:24 marca 2017 roku  |  Imieniny obchodzą: Gabriel, Marek, Gabor
A+ A A-

 

HISTORIA

BASZEWICE (niem. Batzwitz), wieś gminna wiejska do 1945r. Położona 7 km na płd. Od Gryfic, przy drodze i linii kolejowej do Płotów. We wczesnym średniowieczu we wsi funkcjonował gród słowiański. W 1316 r. wsią władał rycerz Sifridus Lode, w 1321 r. był on rycerzem Warcisława IV, od którego otrzymał we władanie Trzygłów (Trieglaff). Ok. 1370 r. Baszewice przejęła rodzina mieszczańska z Gryfic Helmich, a następnie wywodząca się z Maklemburgii rodzina rycerska von Mellin. Ci ostatni posiadali wieś jako lennicy biskupa kamieńskiego, nast. Rodu von Eberstein. Ponadto w 1385r. tesaurariusz Kapituły Kamieńskiej otrzymywał ze wsi czynsz 7,5 marki. W 1410 r. 3 zagrody chłopskie we wsi za 310 marek nabył kościół NMP w Gryficach, a w 1417 r. kolejne 5 gospodarstw za 500 marek od rodziny von der Osten. Od tego czasu wieś dzieliła się na dwa udziały szlacheckie i jeden kościelny. W 1628 r. część szlachecka obejmowała 12,5 włóki, a kościelna 16,75 włóki. Majątkiem należącym do kościoła NMP zarządzał magistrat Gryfic, on też sprawował władzę sądową nad chłopami, a ci ostatni odpracowywali pańszczyznę w folwarkach miejskich. Chłopi kościelni w 1819r. otrzymali gospodarstwa w formie dzierżawy dziedzicznej, za co zapłacili po 175 tal. oraz rokrocznie płacili 25 tal. Czynszu. W 1445r. część należąca do rodziny Helmich przejął magistrat Gryfic jako zastaw za 2500 marek. W 1780r. część szlachecka wsi obejmowała 2 folwarki, 4 gospodarstwa chłopskie, jedno- probostwo, gospodarstwo kościelne oraz zabudowania strażnika leśnego. W 1818 r. Leopold von Plotz utworzyła na gruntach Baszewic (1km na płd od wsi) folwark Grębocin (Adolfshof), gdzie przeniesiono całość majątku ziemskiego, w Baszewicach pozostał tylko pałac i ogrodnictwo. W 1860 r. radca ziemstwa von Plotz sprzedał majątek w Baszewicach Adolfowi von Thadden z Trzygłowia. W 1971 r. wieś dzieliła się na trzy okręgi administracyjne: okręg dworski z 1700 mg powierzchni (1 mg- ok. 0,25 ha),  w tym 1200 mg gruntów ornych, i z 120 mieszkańcami, dalej udział kościelny z 1239 mg i 136 mieszkańcami, a także gminę wiejską z 400 mg i 72 mieszkańcami. W 1928r. właścicielem dóbr ziemskich w Baszewicach został Gerhard Senft von Pilsach poprzez małżeństwo z dziedziczką wsi Gertrud von Thadden. Dobra obejmowały wówczas 451 ha, w tym 332 ha pól, 57 ha użytków zielonych, a także 92 ha lasu. W majątku hodowano 32 konie, 100 sztuk bydła, w tym 50 krów, 600 owiec, 60 świń. Dobra kościelne obejmowały już tylko 30 ha. We wsi mieszkał pastor, nauczyciel, kołodziej, kowal oraz oberżysta. W dobrach ziemskich von Pilsacha mieszkało wówczas 18 rodzin robotników rolnych. W 1930 r. okręg dworski oraz udział kościelny włączono do gminy wiejskiej. W 1931 r. gmina wiejska obejmowała 1501,6 ha pow., na jej terenie znajdowały się 54 budynki mieszk. we wsi Baszewice i osiedlach Grębocin (Adolfshof), Baszewice- Dworzec Kolejowy (Batzwitz- Bahnhof), Lubin (Lebbin) i Lubin- Szosa (Lebbin-Chausseehaus), Waniorowo (Vahnerow). Według spisu powszechnego z 1925r. w gminie mieszkało 525 osób, tworzących 100 gosp. Domowych. Od 1875r. gmina Baszewice należała do obwodu w Trzygłowie (Trieglaff), gdzie też od 1874 r. działał dla niej urząd stanu cywilnego. Kościół parafialny z 1440r. wybudowany z kamienia polnego, wieża drewniana, prostokątna z 1704r., świątynia posiadała bogate wyposażenie, m.in. renesansową emporę i ołtarz, a także 3 dzwony z XVI w. oraz jeden o metryce średniowiecznej. Miejscowa parafia ewangelicko- augsburska należała do synodu gryfickiego, patronat nad nią sprawował miejscowy właściciel gruntowy. W 1925 r. w gminie mieszkało również 4 katolików, którzy należeli do parafii w Gryficach. Szkoła w Baszewicach istniała już w końcu XVI w., nauczycielem był miejscowy kościelny, Jacob Kuter. Na pocz. XIXw. szkoła otrzymała odrębny, nowy budynek we wsi. W 1939 r. Baszewice liczyły 472 mieszkańców (włącznie z Grębocinem i Lubinem).

Od 1945r. (1945-1948 nazwa przejściowa: Bzowo). Położone nad rzeczką Gardominką, która dzieli miejscowości na dwie części: płn i płd, 2 km od centrum wsi przystanek kolejowy. Zatrzymuje się tutaj pociąg relacji Szczecin- Kołobrzeg. W centrum wsi, gdzie krzyżują się drogi do Gryfic, Trzygłowia i Waniorowa, znajduje się głaz narzutowy o obwodzie 6,5 m i wys. 2,5m, największy w gryfickiej gminie, umiejscowiony w kilku legendach. Jedna  z nich nadała mu nazwę „Płomień”. Na głazie wyryte były nazwiska mieszkańców Baszewic, Waniorowa oraz Lubina, którzy polegli na froncie w czasie I wojny światowej. Dziś na głazie pozostały jedynie ślady po tych nazwiskach. 5 III 1945 zajęte przez wojska radz. 3A 1FB i przekazana następnie władzom polskim. Osiedlający się w Baszewicach Polacy pochodzili z różnych stron kraju. Jednym z nich był osadnik wojskowy Zygmunt Kołosiński z Podola, który na przyjętym gospodarstwie gospodarzył „za pługiem” 41 lat. We wsi zachowały się budynki o konstrukcji ryglowej w formie czworoboków. Są przykładem budownictwa ludowego typowego dla powiatu gryfickiego. Baszewiczanie zamieszkują w 25 budynkach, w tym w 3 blokach wielorodzinnych. Mieszkania ich wzniesione były przed 1945 r., bądź wybudowane zostały przez miejscową Spółdzielnię Rolniczą „Kościuszkowiec”, powstałą w 1971 r., która przechodziła wielokrotnie reorganizację. W latach 80. XX wieku przyjęła nazwę Rolniczy Kombinat Spółdzielczy. Wieś posiada sieć wodociągową z przyłączeniami domowymi. W latach 1960-1976 we wsi funkcjonowała szkoła podstawowa z klasami I-IV, którą kierował i prowadził zajęcia lekcyjne Stanisław Dziubak- były członek Armii Krajowej w czasie okupacji niemieckiej w Polsce. We wsi jest kościół gotycki z XV w., wzniesiony z kamienia narzutowego, po roku 1945 poważnie uszkodzony, ponownie poświęcony w 1975 r. pw. Matki Bożej Różańcowej, filialny parafii pw. Św. Andrzeja Baboli w Mechowie. W pobliżu kościoła kilka okazów drzew, ślady po XIX-wiecznym parku krajobrazowym.

Liczba mieszkańców: 1960r.- 158, 1993r.-312, 2010r.- 249.

Nazwa: w 1316 Bassevitze, 1321 de Bassewize, odimienna od Biesz, Bieszke lub Biech, też możliwość od Besz, Beszek. Por. kaszubskie bieszki, może też Bies? Nazwa niemiecka jest formą zgermaniz. nazwy słów.

 

Źródło: Gryfice. Dzieje Miasta, praca zbiorowa pod redakcją Tadeusza Białeckiego, wyd. Urząd Miasta Gryfice, Uniwersytet Szczeciński, Oficyna Wydawnicza Archiwum Państwowego w Szczecinie „Dokument”; Szczecin 2013; s. 569-570.





 

 

© 2014 Gmina Gryfice. Wszelkie prawa zastrzeżone.

*