Nadmorska Kolej Wąskotorowa

Nadmorska Kolej Wąskotorowa  to jedna z najpopularniejszych atrakcji turystycznych Pomorza Zachodniego. Doceniana przez turystów i mieszkańców kolejka w tym roku obchodzić będzie jubileusz 130-lecia uruchomienia pierwszej linii wąskotorowej z Gryfic do Niechorza.

Historia nadmorskiej wąskotorówki rozpoczęła się w 1896 r., kiedy to pierwszy pociąg wyruszył w trasę z Gryfic do nadmorskiego Niechorza. Pierwotnie pociągi poruszały się na rozstawie szyn 750 mm. Dopiero na początku w 1912 r. poszerzono rozstaw do 1 000 mm., co znacznie  ułatwiło transport towarowy. Obecnie Nadmorska Kolej Wąskotorowa jest jedną z zaledwie 3 czynnych wąskotorówek w Polsce, poruszających się po torach o tym rozstawie.

Dynamiczny rozwój kolei na początku XX w. w znacznym stopniu przyczynił się do rozwoju gospodarki regionu Pomorza Zachodniego. W latach powojennych transport kolejowy stał się mało rentowny i został zdominowany przez transport samochodowy. Z powodu braku inwestycji infrastruktura i tabor wąskotorowy zaczęły ulegać stopniowej dewastacji. Aby zapobiec całkowitemu zniszczeniu Gryficka Kolej Dojazdowa została wpisana 11 maja 1995 r. do rejestru zabytków. Sytuacja ta nie zmieniła jednak złej kondycji Gryfickiej Kolei Dojazdowej i gdy w latach 90-tych utrzymanie linii kolejowej Gryfice-Trzebiatów przestało się opłacać, PKP postanowiły pozbyć się wąskotorówki. Przed ostatecznym upadkiem nadmorską wąskotorówkę uratował samorząd gminy Rewal, podpisując w 2002 roku z Dyrekcją PKP oraz Ministrem Skarbu umowę o nieodpłatnym przejęciu taboru wraz z infrastrukturą i linią kolejową Gryfice- Trzebiatów, o łącznej długości 61 km. 29 maja 2002 r. wąskotorówka powróciła na tory, już jako własność gminy Rewal.

Wieloletni brak inwestycji i remontów spowodował ogólną zapaść nadmorskiej kolejki, wymagającą  ogromnych nakładów finansowych, zbyt dużych, jak na budżet nadmorskiej gminy, liczącej zaledwie 3,5 tys. mieszkańców. Nowe perspektywy  i szanse rozwoju dla rewalskiej kolejki otworzyły się dopiero po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, gdy gmina Rewal, przy współpracy z Zachodniopomorskim Urzędem Marszałkowskim wystąpiła o dotacje unijne i przystąpiła do jednej z największych inwestycji w swej historii - rewitalizacji Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej. W ramach trwających 3 lata prac rewitalizacyjnych zmodernizowano starą linię kolejową o długości 9,5 km , odnowiono tabor kolejowy: stare wagony zostały odrestaurowane i wyposażone w ogrzewanie i nowoczesne toalety. Lokomotywy i wagony otrzymały nowe barwy. Ponadto wyremontowano zabytkowe budynki dworcowe w Rewalu i Pogorzelicy i wybudowano 3 nowe dworce: w Trzęsaczu Śliwinie i Niechorzu.

W 2013 r. na mocy uchwały rady Gminy Rewal powołano spółkę Nadmorska Kolej Wąskotorowa Sp. z o.o. Spółka jest obecnie operatorem przewozów turystycznych i zarządcą infrastruktury kolejowej na linii Gryfice- Pogorzelica, przewożąc średnio 150 tys. pasażerów rocznie.  

Dziś Nadmorska Kolej Wąskotorowa kursuje na 2 trasach, na odcinku pomiędzy Gryficami i Pogorzelicą. Trasa pełna, o długości 39,5 km przebiega przez 3 gminy Powiatu Gryfickiego: Gryfice, Karnice i Rewal, łącząc ze sobą 14 miejscowości. Krótsza trasa nadmorska o długości linii 9,5 km zlokalizowana jest na wybrzeżu i obejmuje 7 stacji kolejowych, łącząc ze sobą 5 nadmorskich miejscowości Gminy Rewal: Trzęsacz, Rewal, Śliwin, Niechorze Latarnię, Niechorze Gł., Pogorzelicę Sandra i Pogorzelicę.

W sezonie przewozowym, który trwa od weekendu majowego do końca września kolejka wyjeżdża codziennie z zajezdni w Gryficach, a po dotarciu do Trzęsacza pociąg kursuje dalej wahadłowo 5 razy, na nadmorskiej trasie pomiędzy Trzęsaczem i Pogorzelicą. Ostatni kurs jest kursem powrotnym do zajezdni w Gryficach. Po regularnym sezonie przewozowym kolejka kursuje w wyznaczone dni miesiąca, w trybie przejazdów posezonowych. Przejazd zabytkową wąskotorówką na trasie z Gryfic do Pogorzelicy to prawie dwugodzinna, sentymentalna podróż wśród malowniczych nadmorskich krajobrazów. Na trasie kolejki, oprócz urzekającej natury znajduje się wiele słynnych zabytków architektury Pomorza Zachodniego, takich jak ruiny średniowiecznego kościoła na klifie w Trzęsaczu, czy latarnia morska w Niechorzu oraz wiele wartych odwiedzenia atrakcji turystycznych.

Więcej informacji o ofercie Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej można uzyskać na oficjalnej stronie internetowej Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej www.kolej.rewal.pl

Muzeum Kolei Wąskotorowej
W Gryficach zlokalizowana jest wystawa plenerowa zachodniopomorskich kolei dojazdowych stanowi dział Muzeum Narodowego w Szczecinie.
W jednostce zlokalizowane są zabytkowe obiekty: parowozy, wagony i inne urządzenia kolejowe.
Więcej informacji: www.kolejki.muzeum.szczecin.pl